Ter overweging: 12 Monkeys is 30 jaar later nog steeds verreweg de beste prestatie van Bruce Willis

In zijn 45-jarige carrière Bruce Willis verkende een verscheidenheid aan genres hoewel de wereld van actie onmiskenbaar zijn meest erkende is. Te beginnen met John McClane in de Sterf hard franchise leidde de Golden Globe-genomineerde alles, van de crimineel onderschatte De laatste padvinder om mee te spelen in de Verbruiksartikelen filmseries en die van Robert Rodriguez Zonde stad aanpassing onder vele anderen.

Maar het was een van zijn vroege blockbuster-dagen 12 Apen Terry Gilliams bewerking van de geestverruimende korte film van Chris Marker De Pier wat nog steeds misschien wel de beste prestatie uit zijn carrière is. Nadat hij zijn typische actiesterrenpersonage heeft laten varen en zich volledig heeft toegewijd aan de geestelijke wereld van het sciencefictionverhaal, is het dertig jaar later nog steeds jammer dat hij niet hetzelfde niveau van aandacht kreeg als zijn voor een Oscar genomineerde tegenspeler Brad Pitt.

Bruce Willis navigeert vakkundig door een goed opgebouwd tijdreisverhaal dat zelden de plot verliest

Willis leidde de 12 Apen vorm als James Cole, een man die leeft in de ondergrondse toekomst van 2035 waarin het grootste deel van de mensheid werd weggevaagd door een virus. Aanvankelijk overleeft Cole als gevangene met een neiging tot geweld, terwijl hij ook een bijzonder gedetailleerd geheugen heeft. Cole krijgt van een raad van wetenschappers de opdracht om naar het verleden te reizen en de oorsprong van het virus te ontdekken, zodat ze een geneesmiddel kunnen ontwikkelen waarvoor hij gratie zal krijgen van zijn gevangenisstraf.

De film volgt vervolgens Cole terwijl hij zich meerdere keren naar het verleden waagt, zij het nooit binnen de tijdsperiode die de wetenschappers voor ogen hadden. Vanaf april 1990 wordt Cole in Baltimore in plaats van 1996 naar een psychiatrische inrichting gestuurd omdat hij beweert uit de toekomst te komen. Daar ontmoet hij zowel Jeffrey Goines, een medepatiënt gedreven door zijn radicale milieubewustzijn en wiens vader een Nobelprijswinnende viroloog is, als Dr. Kathryn Railly, een psychiater die gelooft dat hij waanvoorstellingen heeft.

Met elke reis naar het verleden begint Cole zelf af te nemen in zijn geestelijke gezondheid, terwijl hij worstelt om te bepalen of zijn veronderstelde leven onder de grond in de toekomst echt is of dat Railly's verklaringen voor zijn schijnbare kennis van het heden waar zijn. Maar naarmate steeds meer tekenen aantonen dat hij misschien wel een man zonder tijd is, begint Railly zelf zich af te vragen wat ze weet terwijl hij zich haast om het Leger van de Twaalf Apen te vinden en te voorkomen dat de apocalyptische toekomst werkelijkheid wordt.

Afkomstig uit Blade Runner scenarioschrijver David Peoples en zijn vrouw Janet 12 Apen is opmerkelijk gedeeltelijk door hoe goed het speelt met de tijdreisstructuur. In plaats van de tijd te nemen om de creatie van de machine uit te leggen, de wiskunde van hoe het werkt of te waarschuwen voor een wetenschappelijke catastrofe, vertrouwen de Peoples en regisseur Terry Gilliam er in plaats daarvan op dat het publiek eenvoudigweg het algemene concept van tijdreizen omarmt en zich concentreert op Cole's reis en de steeds meer gedesoriënteerde mentale toestand.

Nog meer ondersteunend aan het bochtige karakter van het script is de betoverende regie van Gilliam.

Bovendien maakt het script daadwerkelijk gebruik van zijn tijdreizen op een realistische manier, terwijl de cirkel rond de finale van de film begint te sluiten. Niet alleen worden vragen beantwoord over alles, van de vrijlating van het virus tot Cole's mysterieuze dromen over iemands dood toen hij nog een kind was, maar het maakt ook elke sprong vol verrassingen, aangezien zijn pogingen om het verleden te corrigeren niet alleen zinloos blijken te zijn, maar ook een toevallige invloed op de apocalyptische wereld.

Nog meer ondersteunend voor de bochtige aard van het script de betoverende regie van Gilliam . Gebruikmakend van hetzelfde hypergestileerde kunstontwerp dat hij had Brazilië de Oscar-genomineerde bracht een angstaanjagend gevoel in de apocalyptische toekomst, maar ook zo ingewikkeld dat het om verdere inspectie vraagt. Zijn hereniging met cameraman Roger Pratt ( Monty Pythons De betekenis van het leven Brazilië ) creëerde bovendien een unieke mix van claustrofobische spanning, duizelingwekkende waanzin en intieme acteursmomenten.

Vooral dat laatste blijkt effectief dankzij een paar volledig toegewijde beurten van Willis en Brad Pitt. Serveert als 12 Apen ' enigszins onbetrouwbare hoofdpersoon Willis brengt een opmerkelijk gevoel van gravitas met zich mee als kijkers zien hoe Cole's hartverscheurende afdaling in manie plaatsvindt, terwijl zijn zogenaamd vastberaden geest het moeilijker vindt om te bepalen welke realiteit de ware is en waarin hij eigenlijk graag zou willen blijven.

Abonneer u op onze nieuwsbrief voor diepere filmanalyse

Pitt speelt ondertussen een heerlijk energieke folie voor Willis' meer gereserveerde persoonlijkheid met Goines. Het is gemakkelijk te begrijpen waarom velen zo'n 30 jaar geleden verliefd waren en Pitt kreeg zijn eerste Oscarnominatie voor zijn optreden als de snel sprekende wildcard van een personage in de film. Het helpt de energieën van een aantal scènes op de perfecte manier te versterken, vooral zijn eerste en laatste directe interacties met Willis.

Met al die jaren voorbij en meerdere bezichtigingen in gedachten, is dit het enige dat nog steeds enigszins frustrerend blijkt te zijn 12 Apen is de gehaaste slotakte van de film. Door een romantische connectie tussen Cole en Railly te bewerkstelligen en tegelijkertijd officieel de ware schuldige achter de verspreiding van het virus te onthullen, hebben de Peoples en Gilliam het gevoel dat ze te veel ideeën in een climax proberen te proppen op een manier die tot aan de rand van absurditeit reikt.

Het is begrijpelijk waarom ze zouden nemen 12 Apen de richting die ze tegen het einde insloegen, aangezien deze trouw blijft aan het zorgvuldig gestructureerde tijdluselement van de film en de kijker een beetje afsluiting van de gebeurtenissen biedt. Maar hoewel de keuzes tegen het einde een beetje teleurstellend blijken te zijn, doen ze in ieder geval niet volledig afbreuk aan hoe verbazingwekkend de uitvoeringen van Willis en Pitt zijn en hoe werkelijk verbijsterend het verhaal is, zonder te verdwalen in het centrale concept.